|
MEYVE FİDANI YETİŞTİRME
İyi
bir meyve bahçesi tesis etmek istiyorsak bahçemizi iyi, kaliteli fidanlarla
kurmalıyız. Memleketimizde her yıl yaklaşık 10 Milyon civarında meyve fidanı üretilmektedir. Bunlardan 6.5 milyon
civarındaki fidanı devlet fidanlıkları, 3.5 milyon fidanı ise özel fidanlıklar üretmektedir.
Bu dersimizde fidanın nasıl üretildiğini ve
üretilirken yapılacak işlemleri sırasıyla göreceğiz.
Başarılı Fidanlık Yapmak İçin Aşağıdaki Şartlara Uymak Gerekir:
1. Fidanlık,
fidan talebi yüksek olan yani meyveciliğe uygun yerlerde kurulmalı,
2. Yakıcı
dondurucu ve kurutucu rüzgarlardan korunmuş olmalı,
3. Yeterli ve
uygun sulama suyu bulunmalı,
4. Toprak
hafif süzek ve istenilen asitlikte olmalı,
5. Arazinin
meyli ve drenajı uygun olmalı,
6. Taban suyu
olmamalı,
7. İlkbaharın geç ve sonbaharın erken donları, aşı ve sürgünleri etkileyecek devrede olmamalı,
8. Materyal
temini için ulaşım imkanı kolay olmalı,
9. İşçi kolay
temin edilebilmelidir.
Fidanlık
kurulacak yerin plânlanması yapılırken; işletme binası, evler, yemekhane, yollar, gübrelik, makine parkı, fidan hendekleme ve satış
yeri gibi tesislerin ihtiyaca cevap verebilecek büyüklükte olmasına dikkat edilmelidir.
Fidan
Üretim Parselleri
Aşı
kalemi damızlıkları,
Çelik
damızlıkları,
Tohum
damızlıkları, tohum tavaları,
Şaşırtma, aşı
ve üretim parsellerinden meydana gelir.
Fidanlık Toprağının İşlenmesi
Toprak önce
50-60 cm derinlikte işlenir. İşleme için yaz mevsimi veya sonbahar başlangıcı uygundur.
Fidanlık Verinin Gübrelenmesi
Bir fidan iki
veya üç yıl aynı yeri işgal edece§i için önce tabana çiftlik gübresi verilir. Daha sonra çapadan önce potaslı, azotlu ve fosforlu gübreler
verilmelidir.
Fidanlıklarda Münavebe (Bitki Nöbetleşmesi)
Fidan sökülen
yere aynı cins fidandan dikmek uygun de§ildir. Genel olarak yumuşak çekirdekli (elma, armut gibi), sert çekirdekli (kayısı, kiraz, şeftali),
üzümsü meyveler aynı yere sırayla dikilebilir. Daha sonrada tarla ziraatı özellikle ti§, bakla veya çapa bitkisi ekmek fidanlara musallat olan
hastalık ve zararlıları da önler.
Anaçların Yetiştirilmesi
Modern
meyvecilikte meyve fidanları ya yabani tohumlarından elde edilen çöğürler veya seçilmiş klon anaçlarının üzerine aşılanarak
yetiştirilirler.
Tohum
Tavalarının Hazırlanması
Yabani
tohumdan elde edilen çöğürler 80 cm eninde ve 5 m boyunda hazırlanan tohum tavalarında yetiştirilirler. Tohum tavaları hazırlanırken:
-
Önce yanmış çiftlik gübresi ile gübrelenir,
-
Bellenerek gübrenin karıştırılması sağlanır,
-
Tırmıkla düzeltilir.
-
Hazırlanan tohum tavalarına tohumlar kendi kalınlıklarının iki katı derinliğine sıravari ekilir.
Çöğürlerin Aşı Parseline Aktarılması
Hendekleme
yerlerinde sulanan çöğürler İlkbaharda aşı parsellerine şaşırtılır. Aynı çeşitler aynı büyüklükteki ve kalınlıkta olan çöğürler beraber
dikilir. Böylelikle parseldeki çöğürler aynı zamanda aşıya gelirler. Bu da yetiştiricilik açısından kolaylık sağlar.
Çöğürlerin
dikim aralıkları sıra üzeri 25-35 cm sıra arası 80-100 cm olmalıdır. Çöğürlere dikimden sonra hemen can suyu verilir.
Çöğürler Aşı Parselinde Uygulanan İşlemler
Dikimden sonra
verilen can suyu kaymak tabakası meydana getirir. Bunun için;
-Çöğürler
aşıya gelene kadar çapalama işlemi,
-Çöğürlerin
faaliyetini yavaşlatacak külleme, kırmızı örümcek, yaprak bitleri ve göz kurtları ile mücadele işleri yapılmalıdır.
Çöğürler bölge
şartlarına göre yaz aylarında durgun T göz aşısı ile aşılanırlar.
Fidanlara Aşı Parselinde Uygulanan İşlemler
Aşılama
döneminden sonra kışa kadar sulama, gübreleme, mücadele gibi bakım işleri yapılır.
Kış sonunda
veya erken ilkbaharda aşının hemen üzerinde ters istikamette meyilli olarak çöğür kısmı kesilir. Fidanlıklarda sürgün faaliyeti başlaması ile
beraber aşı gözleri patlamaya ve sürmeye başlar ayrıca çöğürlerin üzerinden de filizler çıkar. Bu çöğürlerdeki filizler mutlaka zamanında
koparılarak aşı filizlerinin çabuk büyümesine yardımcı olunmalıdır.
Sonbaharda fidanlar
yapraklarını dökünce sökülür, kök tuvaletleri yapılır. Tür, çeşit ve boylarına göre ayrı ayrı etiketlenip hendeklenirler. Nakledilecekleri
zamanda kökleri açık kalmayacak şekilde ambalajlanırlar.
Kaynak:
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğü
Çiftçi Eğitim ve Yayım Serisi
Yayın Seri No: 29
|
